Mengen °C
ÇAĞA – Özkan AKAR
ÇAĞA
Mengen’e gitmek için Ankara-İstanbul yolunun Yeniçağa sapağından, Çağa Deresine doğru döndüğümüzde Mengen’e 21 kilometre kalmıştır ve aslında kendimizi Mengen’e gelmiş gibi hissederiz.
Mengen Lezzet Dünyasını biraz geçtikten sonra sol tarafta ESKİÇAĞA bizi karşılar. Evlerin çoğu vadide bulunduğu için geçtiğimiz yoldan görünmez ve genelde burada hiç durmaz, hızlıca geçer gideriz. Bu yazımda sizlere Eskiçağa’nın makus kaderini anlatacağım.
ÇAĞA KASABASI
Osmanlı Döneminde Bolu sancağının, Gerede kazasına bağlıdır Çağa kasabası. Üç tepe arasında ve dar bir vadi üzerindedir. Çağa Kasabasında önce 1879 civarında, 1901 ve 1909 yıllarında olmak üzere otuz yıl içinde üç yangın meydana gelmiştir.
Arazi şartlarından dolayı evler birbirine son derece yakın olduğundan dolayı 1909 yılındaki son yangında büyük bir felaket yaşanır. Şiddetli esen rüzgarın etkisiyle Çağa kasabanın büyük bir kısmı yanarak yok olur.
Yardımlar gelir, kasaba halkı zor şartlar altında çadırlarda yaşamaya başlar.
Kasaba yönetimi tarafından ; Sık yaşanan yangınlardan dolayı Çağa kasabasının, o zamanlar ova olan şimdiki Yeniçağa’nın olduğu yere taşınması ve yangınzedeler için merkezi yönetimden yardım talep edilmiştir.
O dönemde Osmanlı Devleti’nin başında yeni tahta çıkmış, Mehmet REŞAD vardır.
Sultan Reşad ; Şehir mühendislerini buraya gönderir ve yeni yerleşim alanının kurulması için onay verip, yangında evini kaybeden her aileye, evlerini yeniden yapmaları için devlet hazinesinden 2.000 kuruş yardımda bulunur.
İlaveten kasabanın inşasında kullanılmak üzere, genel ihtiyaçlar için 132.000 kuruş destek talep edilmişse de bu tutar merkezi yönetim tarafından yüksek görülüp cüzi bir miktar yardım gönderilir.
Yeni yerleşim alanı Osmanlı Devleti Padişahı Sultan Reşad’ın iradesi ve yardımlarıyla gerçekleştiği için bu yeni yerleşim yerine onun adı verilmiş ve
REŞADİYE olmuştur.
Bin yıllık Çağa, gelecek yılların ihtişamını, merkez olma özelliğini Reşadiye’ye terk eder. Çağa artık Reşadiye’dir.
Reşadiye’de 1910 baharında inşaat başlamıştır. Yeni yapılan evlerle beraber Çağa halkı, Gölağzı (Mumpınarı)na yerleşmeye başlar. Bazı yangınzedeler yeni yerleşim yerine yerleşmek istemedikleri için evlerini yine Çağa’ya yapmayı tercih etmiştir. Böylece Çağa’lıların bir kısmı eski kasabalarında kalırken diğer kısmı Reşadiye’ye yerleşmiştir.
ÇAĞA, REŞADİYE, YENİÇAĞA VE ESKİÇAĞA
Reşadiye’nin kuruluşundan 13 yıl sonra 29 Ekim 1923 yılında Cumhuriyet ilan edildi.
17 Temmuz 1934 yılında Mustafa Kemal Atatürk Bolu’ya giderken yol üzerinde bulunan Reşadiye’yi ziyaret eder. Bu ziyarette Reşadiye halkı Atatürk’e büyük sevgi gösterilerinde bulunur.
Reşadiye’nin ileri gelenleri ile Atatürk arasında şu konuşmalar geçer :
-Siz buraya nereden geldiniz?
-Çağa’dan Paşam. Çağa’da birkaç yangın oldu 1909’daki büyük yangından sonra tamamen buraya yerleştik.
-Tamam. O zaman Çağa yanmış. Orası Eskiçağa, burası yeni kurulduğu için Yeniçağa. Burası bundan sonra Yeniçağa olarak anılsın.
-Nahiye olmak istiyoruz paşam.
-Tamam dileğinizi yerine getireceğim. Bir dahaki gelişimde burayı nahiye olarak görmek istiyorum. Hayırlı uğurlu olsun.
-Sağ olun, var olun paşam.
-Çok güzel bir memleketiniz var. Daha önce görmüş olsaydım belki payitahtı ( Başkenti ) buraya kurdururdum.
Atatürk daha sonra buradan hareketle yanındakilerle beraber Bolu’ya gider. Reşadiye halkı nahiye olmanın da sevinci ile Atatürk’ü uğurlar.
1934’de Dahiliye Vekaleti’nin (içişleri Bakanlığı) kararı ile Reşadiye adı “Yeniçağa” olarak değişir. Çağa Köyü de Eskiçağa olacaktır. Yeniçağa nahiye olur.
Yeniçağa Bucağı, Bakanlar Kurulu’nun 09.05.1990 tarih ve 3644 sayılı kanunu ile ilçe oldu. Karar 20 Mayıs 1990 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanıp yürürlüğe girdi. 5 Eylül 1991 günü hükümet konağının açılışı yapılarak ilçe resmen faaliyete geçmiştir.
Derleyen : Özkan AKAR
YORUMLAR
YAZARIN EKLEMİŞ OLDUĞU YAZILAR